Anasayfa » Veri Türleri

Veri Türleri

Çalışmalar sonucunda elde edilecek olan yahut elde edilen verilerin ölçüm biçimine (veri tipleri) hakim olunmalıdır. Verilerin düzenlenmesi ölçüm düzeyleri seçilecek istatistiksel teste karar vermede, tanımlayıcı istatistikleri oluşturmada hayati öneme haizdir.

Nitel Veriler
Gözlemlerin sınıflara (kategorilere) ayrılarak açıklandıği veri çeşididir. Kategoriler isimseldir. Örneğin cinsiyet (kadın/erkek), sağlık durumu (iyi-orta-kötü), başarı durumu (kötü-iyi) gerilim düzeyi (düşük-orta-yüksek), eğitim durumu (okur-yazar değil, ilkokul mezunu, ortaokul mezunu, lise mezunu, lisans mezunu, yüksek lisans mezunu, doktora mezunu) vb. Niteliksel veri tipine örneklerdir. Niteliksel veriler kendi içinde 2 grupta değerlendirilebilir.

I ) Sırasız nitel (nominal)

ii ) Sıralı nitel (ordinal)

i) sırasız niteliksel veri tipinde ; veriler sınıflandırılmasında (kategorilerde) bir sıralama mümkün değildir. Örneğin cinsiyet (kadın – adam), hastalık tipi ( A hastalığı – B hastalığı – c Hastalığı … ), kan grubu (A, B, AB, 0), Referandum tercihiniz (Evet – Hayır) benzer biçimde görüldüğü benzer biçimde kategorilerde bir sıralama mümkün değildir.

Ii) Sıralı niteliksel veri tipinde ise ; kategoriler sıralar halinde karşımıza çıkar örneğin gelir durumu (düşük – orta – yüksek), hastalık evresi (I. Safha II. Safha III. Safha IV. Aşama) seklinde olabilir görüldüğü gibi kategoriler sıralanmış bir halde karşımıza çıkmıştır.

Kategorik veri tiplerinde averaj, medyan, standart sapma vb. Hesaplamaların yapılması mümkün değildir. Bu tarz şeylerin yerine kategorilere karşılık gelen yüzde, gözlem sayısı benzer biçimde tanımlayıcı istatistiklerin yanında bar grafiği, pasta grafiği benzer biçimde grafiklerle tanımlama yapılması mümkündür. Tabi bunun yanı sıra çıkarımsal istatistik teknikleri de kategorik verilere uygulanabilir.

Niceliksel (Sayısal) Veri Tipi
Ölçüm, sayım yada hesaplama sonucu sayısal değerlerle ifade edilen veri tipidir. Bu veri tipi de 2 grupta incelenebilir.

I ) kesikli veri tipi

ii) sürekli veri tipi

i) Kesikli Veri Tipi ; Belirli bir aralıktaki sayımla elde edilen veri tipidir. Örneğin madende çalışan işçilerin akciğerlerindeki leke sayısı (2, 3, 4, 31,..) günde içilen sigara sayısı (4, 8, 32, 22, …) gibi görüldüğü benzer biçimde kesikli veriler tam değerler alıyor yani virgül içerikli (3.23) gibi bir değerle karşımıza çıkmıyorlar. Bu veri tipinde ortalama, standart sapma, varyans, tepe değeri, … Benzer biçimde tanımlayıcı istatistik yöntemleri verideki yer konum gibi özellikleri göstermede kullanılabilir. Ek olarak mesala gmeşhurk içilen sigara örneğini ele alalım ortalaması 8.33 gibi virgüllü bir değer olarak karşımıza çıkabilir.

Ii) sürekli Veri Tipi ; Bu tip veriler ölçümle bilirlenmiş değerlerdir gerek tam sayı gerekse virgüllü sayılarla karşımıza çıkabilir. Başka bir değişle sayı kısaca üzerindeki tüm değerleri alabilir. Örneğin bir okuldaki kız öğrencilerin kiloları (56,23, 43,21, 48.54, …), bir hastanede polikliniği ziyaret eden hastaların boy ölçümleri (183.11, 167.32, 178.22, … ) bu verilerin haricinde yaş değişkeni her ne kadar kesikli bir veri gibi gaslıkse de devamlı bir veridir. Niceliksel verilerde çalışılırken averaj, standart sapma, yaygınlık ölçüleri ve ayrıca çıkarımsal istatistik tiplerinden özellikle parametrik testler çoğunlukla kullanılır.

 

Niteliksel verilerle niceliksel veriler arasındaki ilişki (Veri indirgeme)

 

Gerek kesikli gerekse devamlı veriler bazen niteliksel verilerle ifade edilebilir. Buna istatistikte veri indirgeme denir. Örneğin BKI (boy kilo endeksi) verisini düşünelim bu tip veri karşımıza boy ve kilonun bir oranı olarak hesaplanıp karşımıza sürekli bir şekilde çıkacaktır. Burada BKI değerine göre kişilerin belli BKI düzelerinde (Düşük şişman – Orta şişman – Yüksek kilolu ) şeklinde hesap değerlerini ilgili kategorilerle sınıflayalım. Nihayetinde elimizde sürekli değişkenlerden elde edilen kategorik düzeye sahip değerler olacaktır. İşte bu meydana getirilen sürekli veri tipinden – kategorik veri tipine geçiş işlemine veri indirgemesi işlemi denir.

 

Veri türleri üzerine ek bilgiler

 

Veriler (yahut değişkenler) sayısal değerlerin anlamları açısından

 

i Sırasız niteliksel (sınıflanabilir) ölçekli (nominal)

ii Sıralanabilir ölçekli (ordinal)

iii Aralıklı Ölçekli

iv Oran ölçekli

şeklinde karşımıza çıkabilmektedir.